Wytyczne kwalifikowalności są precyzyjne – beneficjent posiada dziesięć procent lub więcej udziałów albo akcji w spółce składającej ofertę i ta spółka nie może dostać zamówienia. Automatycznie. Bez względu na cenę, jakość czy doświadczenie wykonawcy. Próg obowiązuje, o ile przepisy szczególne nie przewidują niższego.
Liczą się też powiązania pośrednie. Beneficjent ma sześćdziesiąt procent w spółce A, spółka A ma dwadzieścia procent w spółce B – beneficjent jest powiązany ze spółką B, bo dwadzieścia procent przekracza próg. Łańcuchy właścicielskie trzeba prześledzić do końca, uwzględniając udziały krzyżowe i historyczne zmiany w strukturze. Jeden nieaktualny odpis z rejestru może kosztować cały wydatek.
Prawo zamówień publicznych działa inaczej – nie zna progów udziałowych. Bada relacje między osobami w komisji a wykonawcami, nie między podmiotami. W zamówieniach krajowych można udzielić zamówienia spółce, w której zamawiający ma udziały – o ile nie ma konfliktu dotyczącego konkretnych osób. Problem zaczyna się wtedy, gdy zamówienie finansujesz ze środków europejskich. Wytyczne nakładają się na PZP i wprowadzają własne reguły. Nagle dziesięć procent robi różnicę.
Zejście poniżej dziesięciu procent omija automatyczny próg, ale nie daje pełnego bezpieczeństwa. Wytyczne zawierają klauzulę otwartą – powiązaniem jest też każdy stosunek prawny lub faktyczny budzący uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności. Dziewięć procent udziałów formalnie mieści się pod progiem. Ale dziewięć procent plus regularna współpraca z tym samym wykonawcą, plus nieformalne relacje biznesowe, plus fakt, że ten wykonawca wygrywa kolejne postępowania u tego samego beneficjenta – i kontrola może uznać, że bezstronność była zagrożona.
Instytucje zarządzające mówią wprost – katalog przesłanek powiązania ma charakter otwarty. Definicję konfliktu interesów należy interpretować w świetle prawa unijnego, a prawo unijne rozumie konflikt szeroko. Liczy się nie tylko formalna struktura właścicielska, ale całokształt relacji między beneficjentem a wykonawcą.
Struktury właścicielskie zmieniają się w tle. Ktoś sprzedaje pakiet udziałów, pojawia się nowy inwestor, spółka przejmuje inną spółkę. Wykonawca, który wczoraj był niezależny, dziś może być powiązany z beneficjentem – i nikt tego nie planował. Dlatego weryfikacja musi być systematyczna i powtarzana przy każdym postępowaniu, nie tylko przy pierwszym w projekcie.
Krajowy Rejestr Sądowy udostępnia nie tylko aktualne odpisy, ale całą historię zmian. Warto ją czytać uważnie, analizować strukturę udziałową i skład organów. A przy udziałach bliskich progu – warto też przeanalizować całokształt relacji z wykonawcą, zanim kontrola zrobi to za Ciebie.
Konsekwencje przeoczenia są zawsze takie same. Nie ma przestrzeni na tłumaczenie, że powiązanie było marginalne, że nie wpłynęło na cenę, że wykonawca i tak byłby najtańszy. Fakt istnienia powiązania – formalnego lub faktycznego – wystarczy. Korekta wynosi sto procent i nie podlega obniżeniu. Taryfikator dla konfliktu interesów nie przewiduje stawek zredukowanych.
#powiązaniakapitałowe #progiunijne #weryfikacjawykonawców #strukturawłaścicielska #funduszeue
