KIO 658/22, wyrok z 23 marca 2022 r. Treść odpowiedzi na pytania wykonawców stanowi integralną część SWZ, a ocena ofert uwzględnia wyjaśnienia i zmiany wprowadzone odpowiedziami.

KIO 3026/21, wyrok z 9 listopada 2021 r. Zmiana o charakterze wyłącznie porządkowym nie wymagała przedłużenia terminu składania ofert. Izba nakazała unieważnić czynność unieważnienia postępowania.

KIO 2430/22, wyrok z 3 października 2022 r. Zmiana okoliczności musi być zewnętrzna wobec zamawiającego, a „niewłaściwe przygotowanie dokumentów, a następnie wykrycie błędów nie jest okolicznością niezależną od Zamawiającego”. Izba nakazała unieważnić czynność unieważnienia.

KIO 2305/23, wyrok z 25 sierpnia 2023 r. Do otwarcia ofert błędy popełnione w dokumentacji postępowania można poprawić, a samo powołanie przepisu nie uzasadnia unieważnienia.

KIO 1559/24, wyrok z 3 czerwca 2024 r. Jeśli wada jest usuwalna, zamawiający musi ją usunąć i nie może unieważnić postępowania.

KIO 2689/24, wyrok z 29 sierpnia 2024 r. Unieważniając postępowanie przed terminem składania ofert, zamawiający musi wskazać, które zmiany istotnie zmieniają charakter zamówienia. Uzasadnienie nie może pojawić się dopiero w odpowiedzi na odwołanie, a wykonawca może zaskarżyć takie unieważnienie.

KIO 251/26, wyrok z 9 marca 2026 r. Brak odpowiedzi na pytania nie zawsze prowadzi do unieważnienia. Decyduje to, czy odpowiedź mogła mieć zasadniczy wpływ na przygotowanie ofert.

KIO 1047/22, wyrok z 9 maja 2022 r. Niejasne, niejednoznaczne zapisy SWZ nie mogą obciążać wykonawców, którzy oparli na nich ofertę, a wszelkie niejasności należy odczytywać na ich korzyść.

Odpowiedź na pytanie też zmienia specyfikację

Zacznijmy od rzeczy, którą wielu zamawiających bagatelizuje. Odpowiedź udzielona wykonawcom nie jest luźną korespondencją. Izba od lat konsekwentnie uznaje, że treść wyjaśnień staje się częścią specyfikacji i wiąże zarówno wykonawców, jak i zamawiającego, a oferty ocenia się z uwzględnieniem tych odpowiedzi. Jeśli więc odpowiedź nadała wymaganiu nowe znaczenie, specyfikacja już się zmieniła, nawet gdy nikt nie poprawił samego pliku z opisem.

Z tego płynie praktyczny wniosek. Dwie sprzeczne wersje wymagań w jednej dokumentacji nie są neutralne. Wykonawca, który przygotuje ofertę według jednej z nich, może później skutecznie bronić swojego odczytania, bo Izba niejasności w dokumentach zamawiającego tłumaczy na korzyść wykonawców. Rozbieżność zostaje więc w postępowaniu wyłącznie na ryzyko zamawiającego. To ryzyko wraca przy badaniu ofert i przy podpisywaniu umowy, której projekt nadal mówi co innego niż odpowiedzi.

Druga sprawa to termin składania ofert. Gdy pytanie wpłynęło w ustawowym terminie, zamawiający musi odpowiedzieć z odpowiednim wyprzedzeniem, a jeśli nie zdąży, przesuwa termin składania ofert. Niezależnie od tego każda zmiana istotna dla przygotowania oferty wymaga dania wykonawcom tyle czasu, ile realnie potrzebują na jej uwzględnienie. Ogłoszenie zamawiający zmienia wtedy, gdy zmiana dotyka informacji w nim zawartych, a nowy termin składania ofert zawsze do nich należy. Dobrze opisuje to komentarz Urzędu Zamówień Publicznych do zmian specyfikacji.

Pismo wykonawcy to sygnał, a nie wyrok

Obecne przepisy nie znają protestu. Pismo z wezwaniem do usunięcia naruszeń nie wiąże zamawiającego, nie wstrzymuje postępowania i nie uruchamia żadnej procedury. Brak odpowiedzi niczego formalnie nie przesądza. Wykonawca ma natomiast w ręku prawdziwe narzędzie, czyli odwołanie do Krajowej Izby Odwoławczej. Wobec treści ogłoszenia i specyfikacji przysługuje mu ono także w postępowaniach poniżej progów unijnych, a czasu ma niewiele: pięć dni od zamieszczenia dokumentów w zamówieniach krajowych i dziesięć w unijnych. Termin na zakwestionowanie samych odpowiedzi biegnie od ich publikacji i pismo wykonawcy go nie wydłuża. Każda kolejna modyfikacja specyfikacji otwiera jednak nową możliwość zaskarżenia w zakresie wprowadzonych zmian. Warto wiedzieć, jak policzyć termin na odwołanie do Izby, zanim ruszy się z poprawkami.

Rozsądnie jest potraktować takie pismo jak bezpłatny audyt. Jeśli wykonawca trafnie wskazuje, że wadliwy OPZ utrudnia przygotowanie oferty, zamawiający lepiej zrobi, porządkując dokumentację teraz, niż czekając na odwołanie, które kosztuje czas i może skończyć się nakazem zmian. Rzeczowa odpowiedź z zapowiedzią modyfikacji często gasi spór, zanim trafi do Izby.

Unieważnienie przetargu nie naprawi własnego błędu

Ustawa wylicza zamknięty katalog powodów unieważnienia i nie zostawia zamawiającemu swobody. Przed terminem składania ofert w grę wchodzą w zasadzie trzy drogi: istotna i nieprzewidywalna zmiana okoliczności, nieusuwalna wada uniemożliwiająca zawarcie ważnej umowy oraz sytuacja, w której dalsze prowadzenie postępowania traci uzasadnienie.

Wadliwy OPZ nie mieści się w pierwszej z nich, bo za opis odpowiada zamawiający, a jego niestaranność nie jest zmianą zewnętrzną ani nieprzewidywalną. Druga droga też zawodzi. Dopóki nie minął termin składania ofert, błędy w dokumentacji da się poprawić, a wady usuwalnej Izba nie uznaje za podstawę unieważnienia.

Sam wadliwy OPZ nie otwiera także trzeciej drogi. Doprecyzowanie opisu, nawet daleko idące, nie oznacza, że dalsze prowadzenie postępowania straciło sens. Realną podstawę zamawiający ma dopiero wtedy, gdy potrzebuje innego zamówienia, o wyraźnie innym zakresie, rodzaju albo modelu realizacji. W przetargu nieograniczonym ustawa każe wtedy unieważnić postępowanie, a nowe wymagania trafiają do kolejnego przetargu. Tryb podstawowy pozwala zmienić specyfikację szerzej, także co do zakresu, jeśli wykonawcy dostaną dość czasu na nową ofertę, choć i tam zmiana nie może przerobić zamówienia w zupełnie inne.

Zdanie, że opis nie był wystarczająco szczegółowy, byłoby więc przyznaniem się do błędu, a nie podstawą unieważnienia. Wykonawcy mogą taką decyzję zaskarżyć jeszcze przed terminem składania ofert, a braków w uzasadnieniu zamawiający nie uzupełni w odpowiedzi na odwołanie. Bezpodstawne unieważnienie narusza też dyscyplinę finansów publicznych, natomiast opis przedmiotu zamówienia skorygowany przed udzieleniem zamówienia takiej odpowiedzialności nie rodzi.

Najbezpieczniejsza droga wymaga pracy, ale jest prosta. Zamawiający przenosi treść odpowiedzi do opisu i projektu umowy, publikuje ujednolicone dokumenty, zmienia ogłoszenie i przesuwa termin składania ofert o czas adekwatny do skali zmian. Skomplikowany przedmiot zamówienia nie zwalnia z tego obowiązku, podpowiada jedynie, by nowy termin wyznaczyć hojniej. Wadliwy OPZ da się naprawić, a dobrze naprawiony daje szansę na porównywalne oferty i spokojne podpisanie umowy.

#zamówieniapubliczne #prawozamówieńpublicznych #opz #swz #krajowaizbaodwoławcza

Artykuł Odpowiedzi na pytania przewróciły OPZ. Unieważnienie przetargu nie jest ratunkiem – wyroki KIO pochodzi z serwisu .

Zamawiający nie ma czego zatrzymać

Ustawa wymienia zamknięty katalog sytuacji, w których zamawiający zatrzymuje wadium, i każda z nich dotyczy wykonawcy, który złożył ofertę. Zamawiający zatrzymuje pieniądze, gdy wykonawca nie uzupełnił dokumentów na wezwanie i tym samym zablokował wybór własnej oferty jako najkorzystniejszej. Zatrzymuje je również wtedy, gdy wykonawca z wybraną ofertą odmówił podpisania umowy, nie wniósł zabezpieczenia należytego wykonania albo z przyczyn leżących po jego stronie umowa w ogóle nie doszła do skutku.

Wykonawca, który oferty nie złożył, nie mieści się w żadnym z tych przypadków. Zamawiający nie wzywa go do niczego, nie wybiera jego oferty i nie zawiera z nim umowy, więc nie ma podstawy, żeby sięgnąć po jego pieniądze. Komentarz do przepisów Prawa zamówień publicznych publikowany przez Urząd Zamówień Publicznych potwierdza, że na ryzyko utraty wadium narażony jest wyłącznie wykonawca, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza. Wadium zabezpiecza obowiązek zawarcia umowy, a ten obowiązek powstaje dopiero wtedy, gdy oferta istnieje. Wadium bez oferty nie pełni więc tej funkcji i zostaje zwykłą wpłatą bez podstawy, którą zamawiający trzyma na koncie bez celu.

Termin zwrotu i pytanie o wniosek

Ustawa nie opisuje wprost, jak wygląda zwrot wadium bez oferty. Przepisy o zwrocie dają zamawiającemu 7 dni od upływu terminu związania ofertą, od zawarcia umowy albo od unieważnienia postępowania, a osobno 7 dni od wniosku wykonawcy, który wycofał ofertę przed terminem, którego ofertę odrzucono, albo który nie wygrał po wyborze najkorzystniejszej oferty. Żaden z tych przypadków nie obejmuje wprost wykonawcy, który oferty w ogóle nie złożył.

Przepisy nie rozstrzygają tej sytuacji wprost, orzecznictwo też się nią nie zajmowało, ale w dostępnych komentarzach funkcjonuje spójny pogląd: skoro wpłata nigdy nie pełniła funkcji wadium, zamawiający oddaje ją niezwłocznie, z własnej inicjatywy, bez czekania na pismo wykonawcy. Zamawiający, który mimo to chce trzymać się jakiegoś punktu odniesienia w czasie, może posłużyć się siedmioma dniami znanymi z pozostałych przypadków zwrotu.

Wykonawca nie musi jednak czekać na ruch zamawiającego. Krótkie pismo z numerem postępowania, informacją o niezłożeniu oferty i numerem rachunku do zwrotu zwykle załatwia sprawę jedną wymianą korespondencji. Takie pismo różni się od ustawowego wniosku o zwrot wadium, bo ten rozwiązuje stosunek prawny z wykonawcą i pozbawia go prawa do środków ochrony prawnej w danym postępowaniu. Przepisy kierują ten wniosek do wykonawców, którzy ofertę złożyli, a nie do tych, którzy z jej złożenia zrezygnowali. Inaczej wygląda też sprawa oferty złożonej po terminie: taką ofertę zamawiający odrzuca, więc zwrot wadium przebiega już torem przewidzianym dla oferty odrzuconej, czyli na wniosek.

Jak obie strony zamykają sprawę bez zwłoki

Zamawiający zaczyna od sprawdzenia, czy oferta rzeczywiście nie wpłynęła innym kanałem albo po terminie, bo od tego zależy dalsze postępowanie z pieniędzmi. Gdy potwierdzi, że ma do czynienia z wadium bez oferty, odnotowuje w dokumentacji datę wpływu środków i zwraca kwotę na rachunek, z którego przyszła, chyba że wykonawca wskaże inny numer. Informacja o takiej wpłacie musi dotrzeć od księgowości do osoby prowadzącej postępowanie, a łatwo ją pominąć, skoro wpłata bez oferty nie uruchamia żadnej czynności w samym postępowaniu.

Gdy wykonawca wniósł wadium w formie gwarancji, zamawiający zwalnia gwaranta oświadczeniem o zwolnieniu wadium, tak samo jak przy wadium wniesionym w innej formie niż pieniądz. Wykonawca po rezygnacji nie musi czekać do końca postępowania. Może napisać do zamawiającego już w dniu, w którym zdecydował, że oferty nie złoży, a przy gwarancji poprosić dodatkowo o kopię oświadczenia o zwolnieniu, bo dopiero ono kończy zobowiązanie gwaranta wobec zamawiającego.

#zamówieniapubliczne #wadium #pzp #przetargi #zamawiający

Artykuł Wadium wpłacone, oferty brak. Co dzieje się z pieniędzmi pochodzi z serwisu .

Adresatem wezwania pozostaje wykonawca. To on zbiera dokumenty od firmy, na której zasoby się powołał, i przedstawia je zamawiającemu razem ze swoimi. Podmiot trzeci nie kontaktuje się z zamawiającym samodzielnie, ale każdy dokument, który go dotyczy, wychodzi spod jego ręki. Oświadczenie podmiotu trzeciego opisuje sytuację tego podmiotu: brak podstaw jego wykluczenia i zasoby, w zakresie których wykonawca na niego się powołuje. Dlatego sporządza je i podpisuje sam podmiot udostępniający zasoby. Może upoważnić do podpisu wykonawcę, ale wtedy razem z oświadczeniem trzeba złożyć pełnomocnictwo od podmiotu trzeciego. Wykonawca po otrzymaniu wezwania powinien od razu napisać do swojego partnera, bo termin biegnie dla niego, a wszystkie podpisy zależą od kogoś innego.

Aktualność JEDZ i oświadczenie sankcyjne

JEDZ potwierdza sytuację na dzień składania ofert. Oświadczenie o aktualności potwierdza, że informacje z JEDZ pozostają prawidłowe w dniu, w którym wykonawca składa dokumenty na wezwanie. W przetargu z procedurą odwróconą wykonawca składa JEDZ i oświadczenie o aktualności w tym samym wezwaniu, co Prezes Urzędu Zamówień Publicznych potwierdził w wynikach kontroli uprzedniej. Zamawiający, który żąda takiego oświadczenia od wykonawcy, może zażądać go również dla podmiotu udostępniającego zasoby, a wtedy składa je właśnie ten podmiot.

Oświadczenie sankcyjne działa inaczej. Zakaz z rozporządzenia Rady Unii Europejskiej obejmuje wykonawców z Rosji oraz spółki, w których ponad 50% praw własności należy do rosyjskich właścicieli. W zamówieniach od progów unijnych dotyczy też podmiotu udostępniającego zasoby, jeżeli przypada na niego ponad 10% wartości zamówienia. Rozporządzenie o środkach dowodowych wylicza w katalogu oświadczeń o aktualności wyłącznie podstawy wykluczenia z ustawy Pzp, więc zakaz sankcyjny ma odrębną podstawę, a praktyka zamawiających jest zróżnicowana. Jedni zadowalają się oświadczeniem złożonym razem z ofertą, inni w wezwaniu proszą o jego zaktualizowanie, także od podmiotu trzeciego. Po zmianie zakresu zakazu w październiku 2025 roku zamawiający ma dodatkową podstawę, żeby o taką aktualizację poprosić.

Ten sam wzór czy osobny dla podmiotu trzeciego

Przepisy nie zobowiązują zamawiającego do dołączenia wzorów oświadczeń. Wystarczy, że wskaże, jakie podmiotowe środki dowodowe składa wykonawca. Nie narzucają też odrębnego formularza dla podmiotu trzeciego. Ten sam wzór może więc posłużyć jako oświadczenie podmiotu trzeciego, o ile z dokumentu widać, kto go składa, którego postępowania dotyczy i do którego JEDZ się odwołuje.

Zamawiający często upraszczają sprawę jednym wzorem z polem wyboru, w którym składający zaznacza, czy występuje jako wykonawca, wykonawca wspólnie ubiegający się o zamówienie, czy podmiot udostępniający zasoby. Do podobnego rozwiązania prowadzą wzory Urzędu Zamówień Publicznych, który przygotował oddzielne oświadczenia wstępne dla wykonawcy i dla podmiotu udostępniającego zasoby.

Zamawiający, który chce uniknąć uzupełnień, zapisuje już w SWZ, jak ma wyglądać oświadczenie podmiotu trzeciego, w jakiej postaci ma je złożyć, czy potrzebuje aktualizacji oświadczenia sankcyjnego i na jakim wzorze. Wykonawca po drugiej stronie stosuje prostszą regułę. Kto powołuje się na cudze zasoby, uzgadnia z tą firmą już przy składaniu oferty, że po wezwaniu jej podpis będzie potrzebny szybko.

#zamowieniapubliczne #podmiottrzeci #jedz #pzp #przetargi

Artykuł Oświadczenie podmiotu trzeciego na wezwanie. Wykonawca zbiera, podmiot udostępniający podpisuje pochodzi z serwisu .

Postępowanie rozstrzygnięte, umowa w drodze, a tu wpada wniosek jednego z wykonawców o udostępnienie wszystkich złożonych ofert. Wykonawca składa go przez platformę zakupową, ale dopisuje, że kopie chce dostać mailem i nie zamierza ich szukać w systemie. Zamawiający zaczyna się zastanawiać, czy taki dopisek go wiąże. Udostępnianie ofert ma własne zasady, odrębne od tych, które rządzą składaniem ofert czy wnoszeniem odwołań, a przepisy nie dają wnioskodawcy prawa do wskazania kanału. Zamawiającego ogranicza za to coś twardszego niż forma przesyłki, mianowicie czas.

Przepisy wymagają środka elektronicznego, ale nie wskazują jakiego

Oferty należą do załączników protokołu postępowania, a protokół jest jawny i zamawiający udostępnia go na wniosek. Z wnioskiem może wystąpić także podmiot, który w postępowaniu w ogóle nie startował. Sposób udostępnienia reguluje rozporządzenie w sprawie protokołów postępowania. Zamawiający przekazuje dokumenty w oryginale lub kopii, przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, i robi to niezwłocznie.

Rozporządzenie nie wymienia ani platformy zakupowej, ani poczty elektronicznej. Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną, do której odsyła Pzp, definiuje środki komunikacji elektronicznej i wprost wymienia w tej definicji pocztę elektroniczną. Mail mieści się więc w wymaganiu tak samo jak platforma. Składanie ofert wymaga środka, który zamawiający wskazał w dokumentach zamówienia, a rozporządzenie o udostępnianiu protokołu do takiego wskazania nie odsyła.

Wybór zamawiającego przepisy zapisują wprost dopiero na wypadek, gdy udostępnienie elektroniczne jest utrudnione albo niemożliwe. Zamawiający informuje wtedy wnioskodawcę niezwłocznie i wskazuje wgląd w wyznaczonym miejscu, przesyłkę przez operatora pocztowego albo posłańca. W zwykłym trybie przepisy nie rozstrzygają, kto wybiera konkretny środek elektroniczny. W komentarzu Urzędu Zamówień Publicznych czytamy, że ustawa nie tworzy ograniczeń w sposobie udostępniania protokołu.

Izba ocenia zwłokę, nie kanał

Orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej pokazuje, gdzie zamawiający naprawdę ryzykuje. W jednej ze spraw zamawiający opublikował informację o wyborze najkorzystniejszej oferty w piątek o 14:55. Wykonawca złożył wniosek przez platformę w poniedziałek o 9:33, a termin na odwołanie mijał w środę 28 sierpnia 2024 roku. Zamawiający przesłał oferty w czwartek, dzień po upływie tego terminu, i bronił się tym, że ustawa daje mu 3 dni.

Izba tej obrony nie przyjęła. Wyjaśniła, że trzydniowa granica chroni czas zamawiającego na sprawdzenie, czy oferta nie zawiera informacji chronionych, a o terminie udostępnienia decyduje niezwłoczność. Wielostopniowy obieg dokumentów w dużej jednostce nie usprawiedliwił zwłoki. Izba dodała, że komunikacja przez platformę w założeniu powinna takie przeszkody usuwać. Nakazała unieważnić wybór najkorzystniejszej oferty i powtórzyć badanie oraz ocenę ofert.

W sprawach o udostępnianie ofert spór dotyczy zwykle zakresu, nie kanału. W innym wyroku zamawiający przesłał oferty pocztą elektroniczną, ale odmówił udostępnienia załączników objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, a Izba badała wyłącznie zasadność tej odmowy. Formy przekazania nikt nie kwestionował. Wyroku, który rozstrzygałby spór o mail kontra platforma, brak.

Jak odpowiedzieć, żeby nie wpaść w spór

Udostępnianie ofert przez platformę spełnia wymaganie, jeśli wnioskodawca realnie może z niej pobrać pliki. Zamawiający najbezpieczniej odpowie bez zwłoki i przekaże komplet ofert ze wszystkimi załącznikami, które podlegają udostępnieniu. Izba nie podała liczby dni, po której udostępnienie staje się spóźnione, i oceniała okoliczności sprawy. W opisanym przypadku trzy dni od wniosku okazały się za długo. Mail bywa najprostszym gestem, który zamyka temat, choć nie jest obowiązkiem.

Gdy platforma nie pozwala przekazać plików, zamawiający sięga po pocztę elektroniczną. Dopiero kiedy żaden środek elektroniczny nie działa, rozporządzenie każe niezwłocznie poinformować wnioskodawcę i wskazać wgląd, przesyłkę pocztową albo posłańca. Datę i godzinę udostępnienia zamawiający odnotowuje w dokumentacji, bo to jedyny dowód, że dotrzymał terminu.

Wykonawca, który czeka na mail, ryzykuje tym samym co zamawiający, czyli czasem. Termin na odwołanie nie poczeka na spór o kanał, więc lepiej pobrać dokumenty z platformy od razu, niż upierać się przy formie. W opisanej sprawie odwołujący złożył wniosek rano w pierwszym dniu roboczym po wyborze i Izba uznała, że zachował należytą staranność.

Osobno trzeba potraktować wąski katalog zamówień, które od 29 maja 2026 roku ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej wyłącza spod Prawa zamówień publicznych. Dotyczy to robót, dostaw i usług bezpośrednio służących ochronie ludności, na przykład schronieniu w budowlach ochronnych, łączności czy systemom ostrzegania. Udostępnianie ofert nie podlega tam przepisom Pzp o jawności protokołu, a zamawiający ma zapewnić przejrzystość i równe traktowanie. Kto prowadzi taki tryb, znajdzie omówienie w tekście o zamówieniach na schrony poza przetargiem.

#zamówieniapubliczne #udostępnianieofert #pzp #przetargi #zamawiający

Artykuł Udostępnianie ofert po rozstrzygnięciu. Mail czy platforma zakupowa? pochodzi z serwisu .

Status beneficjenta rozstrzyga o procedurze

Gminy, powiaty, samorządowe instytucje kultury i pozostali zamawiający publiczni stosują ustawę Pzp, gdy wartość zamówienia wynosi co najmniej 170 tys. zł netto, a próg obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku. Poniżej tej kwoty ustawa nie działa, ale przy zamówieniu z dofinansowaniem unijnym powyżej 80 tys. zł netto taki zamawiający i tak stosuje zasadę konkurencyjności z wytycznych, więc remont zabytku za sto tysięcy złotych wciąż wymaga zapytania ofertowego w Bazie Konkurencyjności. Dopiero poniżej 80 tys. zł beneficjent działa według własnych zasad wewnętrznych, zachowując uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców.

Parafie i prywatni właściciele zabytków zwykle w ogóle nie podlegają ustawie Pzp. Inaczej bywa z fundacją czy stowarzyszeniem utworzonym lub finansowanym przez samorząd w więcej niż połowie, bo taki podmiot może sam być zamawiającym publicznym i stosować ustawę na tych samych zasadach co gmina.

Beneficjent spoza tego kręgu podlega ustawie tylko wtedy, gdy zamówienie spełnia trzy warunki jednocześnie: środki publiczne pokrywają ponad połowę jego wartości, wartość sięga progów unijnych, a przedmiotem są roboty z zamkniętego katalogu, co opisuje też komentarz Urzędu Zamówień Publicznych do zamawiających subsydiowanych. Katalog obejmuje między innymi szpitale, obiekty sportowe i rekreacyjne, budynki szkolne i budynki administracji publicznej. Remont kościoła, dworu czy kamienicy zwykle w nim się nie mieści, chyba że obiekt po zakończeniu prac ma pełnić jedną z wymienionych funkcji, na przykład stać się siedzibą instytucji publicznej. Poza tym wyjątkiem taki beneficjent ogłasza nie przetarg, a zapytanie ofertowe według zasady konkurencyjności od tego samego progu 80 tys. zł netto. Umowa o dofinansowanie i regulamin naboru mogą dodać własne wymogi, dlatego beneficjent czyta je przed napisaniem pierwszego zdania zapytania.

Jak wygląda zapytanie ofertowe przy zabytku

Każdy remont zabytku z dofinansowaniem unijnym zaczyna się od oszacowania wartości netto z należytą starannością. Beneficjent zapisuje szacunek w notatce albo znajduje go w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie. Wytyczne zabraniają zaniżania wartości i dzielenia zamówienia tak, żeby zejść poniżej progu. Roboty zbliżone rodzajem, terminem i możliwym wykonawcą liczą się razem, więc osobne zlecenia na dach i na więźbę mogą tworzyć jedno zamówienie.

Zapytanie trafia do Bazy Konkurencyjności, przez którą idzie cała komunikacja z wykonawcami, także składanie ofert. Zawiera opis przedmiotu zamówienia, warunki udziału, jeśli beneficjent zdecyduje się je postawić, kryteria oceny z wagami, termin składania ofert i wykonania oraz informację o zakazie konfliktu interesów. Na złożenie oferty przy dostawach i usługach trzeba dać wykonawcom co najmniej siedem dni, a przy robotach budowlanych czternaście, co przy zabytku bywa terminem ciasnym na rzetelną wycenę prac konserwatorskich. Po ocenie ofert beneficjent sporządza protokół, ogłasza wynik tam, gdzie opublikował zapytanie, i zawiera umowę na piśmie albo w formie elektronicznej.

Beneficjent, który nie jest zamawiającym w rozumieniu ustawy, nie może udzielić zamówienia podmiotowi powiązanemu z nim osobowo lub kapitałowo. Osoby przygotowujące i prowadzące postępowanie składają oświadczenia o braku powiązań z wykonawcami, a protokół zawiera te oświadczenia jako załączniki.

Wymogi konserwatorskie wpisz do zapytania

Roboty przy zabytku wpisanym do rejestru ruszają dopiero po pozwoleniu wojewódzkiego konserwatora zabytków, a wymóg ten dotyczy zarówno prac konserwatorskich i restauratorskich, jak i samych robót budowlanych przy budynku. Zmiana przepisów z czerwca 2026 roku przeniosła do prostszego trybu zgłoszenia inne działania, na przykład roboty w otoczeniu zabytku, ale prac przy samym obiekcie nie dotyczy, więc pozwolenie pozostaje obowiązkowe. Ustawa o ochronie zabytków wymaga ponadto, żeby robotami budowlanymi kierowała osoba z uprawnieniami budowlanymi, która spędziła co najmniej osiemnaście miesięcy przy pracach prowadzonych przy zabytkach nieruchomych wpisanych do rejestru, a prace konserwatorskie i restauratorskie zarówno prowadziły, jak i nimi kierowały osoby z ustawowymi kwalifikacjami zawodowymi.

Remont zabytku z dofinansowaniem unijnym zyskuje na tym, że beneficjent zapisuje te wymagania w zapytaniu ofertowym. Odsiewa wtedy firmy bez zaplecza i chroni się przed wykonawcą, który wygrywa ceną, a potem nie ma nikogo z ustawowymi kwalifikacjami do kierowania pracami. Kwalifikacje i doświadczenie osób skierowanych do realizacji zamówienia można też uwzględnić w kryteriach oceny ofert, natomiast samo doświadczenie firmy jako wykonawcy zostaje wyłącznie warunkiem udziału, a nie punktowanym kryterium.

Beneficjent może zlecić przygotowanie postępowania zewnętrznej firmie, ale odpowiedzialność za prawidłowość wydatku zostaje po jego stronie. Firma pomagająca w postępowaniu nie powinna w nim startować jako wykonawca, a jej pracownicy składają te same oświadczenia o braku powiązań co osoby z organizacji beneficjenta. Przed publikacją zapytania beneficjent czyta umowę o dofinansowanie i regulamin naboru, ustala własny status prawny i zapisuje szacunek wartości z datą. Ten zestaw dokumentów obroni wydatek przy kontroli lepiej niż najstaranniej napisane zapytanie, bo remont zabytku z dofinansowaniem unijnym rozlicza się według tego, co beneficjent udokumentował.

#zamówieniapubliczne #remontzabytku #funduszeeuropejskie #zasadakonkurencyjności #pzp

Artykuł Remont zabytku z dofinansowaniem unijnym: przetarg czy zapytanie ofertowe? pochodzi z serwisu .

Obowiązek dotyczy zamawiających publicznych i zamówień w progach unijnych, z krótkim marginesem dla spraw naprawdę pilnych, kiedy zamawiający sięga po wolną rękę albo negocjacje bez ogłoszenia z powodu okoliczności, których nie dało się przewidzieć.

Skąd w ogóle wziął się ten obowiązek

Warto pamiętać, że ten przepis nie spadł z nieba razem z nową ustawą. Poprzedziły go ustalenia kontrolerów, którzy od lat powtarzali to samo, że urzędy kupują, bo tak było w zeszłym roku. Najwyższa Izba Kontroli badała lata 2012 do 2014 i w sześciu z dziewięciu jednostek, które w ogóle sporządzały plany zamówień, nie znalazła śladu wcześniejszego rozpoznania potrzeb ani rachunku kosztów i korzyści. Uzasadnienie zakupu pojawiało się dopiero we wniosku o wszczęcie postępowania, a więc w momencie, w którym nikt już niczego nie kwestionował.

Stąd taka, a nie inna zawartość analizy. Najpierw zamawiający sprawdza, czy potrzebę zaspokoi własnymi zasobami, bo bywa, że zespół informatyków albo spółka komunalna zrobią to taniej niż wykonawca z przetargu. Później rozgląda się po rynku, zbiera alternatywne sposoby realizacji, szacuje ich orientacyjną wartość i dopiero na tej podstawie rozstrzyga o podziale na części, trybie, miejscu dla aspektów społecznych, środowiskowych i innowacyjnych oraz o ryzykach. Ta ostatnia część zwykle wygląda najsłabiej, a przydaje się najbardziej, bo ryzyka spisane na początku wracają potem jako gotowe zapisy wzoru umowy.

Od stycznia dochodzi pytanie o konkurencję

Nowelizacja dołożyła dwa elementy i oba wynikają z tego samego zmartwienia, czyli z liczby postępowań, w których startuje jeden wykonawca albo nikt. Rozeznanie rynku obejmuje teraz także aspekt podniesienia konkurencyjności, a przy przetargu nieograniczonym, przetargu ograniczonym, negocjacjach z ogłoszeniem, dialogu konkurencyjnym i partnerstwie innowacyjnym analiza potrzeb i wymagań musi wskazać konkretne warunki, które mają wykonawców do startu zachęcić. W praktyce chodzi o rzeczy, o których zamawiający i tak myślą, choć rzadko zapisują, czyli o proporcjonalne warunki udziału, dopuszczenie ofert częściowych, kryteria pozacenowe, termin możliwy do dotrzymania czy zaliczkę dla firm bez grubej poduszki finansowej. Urząd Zamówień Publicznych zebrał te zmiany w krótkim komunikacie o nowych wymogach.

O jednym trzeba pamiętać na przełomie roku, bo tutaj potykają się nawet dobrze zorganizowane zespoły. Znaczenie ma moment wszczęcia postępowania, a nie data podpisania dokumentu, więc analiza przygotowana w grudniu, ale wykorzystana do ogłoszenia opublikowanego w lutym, wymaga uzupełnienia o nowy element.

Zmieniły się przy okazji progi unijne, od których zależy cały obowiązek. Kurs przeliczeniowy spadł do 4,31 zł, a próg dla robót budowlanych do 5 404 000 euro, więc w złotówkach granica obniżyła się na tyle wyraźnie, że część zamówień prowadzonych wcześniej w procedurze krajowej wchodzi teraz w reżim unijny razem z obowiązkiem analizy. Podwyższenie krajowego progu do 170 000 zł nie ma z tym nic wspólnego, choć obie zmiany weszły w życie tego samego dnia i bywają mylone.

Dobre uzasadnienie w złym miejscu

Zamawiający przygotowujący dużą inwestycję komunikacyjną we Wrocławiu opisał rzetelnie, dlaczego nie dzieli zamówienia na części, i zrobił to dokładnie tam, gdzie kazała mu intuicja, czyli w analizie. Dokumentu nie opublikował, w specyfikacji nie zamieścił do niego odesłania, a wykonawcy o jego istnieniu nie wiedzieli. Prezes Urzędu zakwestionował to w kontroli uprzedniej, zamawiający wniósł zastrzeżenia, a Izba uznała, że analiza pozostaje narzędziem zarządczym i nie zastępuje dokumentów, w których opisuje się warunki zamówienia.

Dla jednostek wydających pieniądze unijne ta sama sprawa ma jeszcze jeden wymiar, bo brak uzasadnienia rezygnacji z podziału na części w dokumentach zamówienia mieści się w taryfikatorze jako nieprawidłowość zagrożona korektą w wysokości 5% wartości zamówienia. Przy kontrakcie za czterdzieści milionów mówimy o dwóch milionach straconych na czymś, co wymagało przeklejenia jednego akapitu do specyfikacji.

Dlatego dobrze zrobiona analiza potrzeb i wymagań kończy się nie podpisem, tylko przeniesieniem wniosków do dokumentów, które zobaczy rynek.

#zamowieniapubliczne #pzp #analizapotrzebiwymagan #przetargi #zamawiajacy

Artykuł Analiza potrzeb i wymagań, czyli przetarg, który wygrywasz przed ogłoszeniem pochodzi z serwisu .

Badanie i ocena ofert zaczyna się zwykle od pytań. Zamawiający może poprosić wykonawcę o wyjaśnienie treści oferty, ale wyjaśnienie służy odczytaniu tego, co wykonawca już napisał. Ustawa zakazuje negocjacji dotyczących złożonej oferty i jakiejkolwiek zmiany jej treści. Izba konsekwentnie traktuje dopisanie brakującej ceny, producenta czy parametru jako zmianę oferty, a nie jej objaśnienie. Komisja, która przyjmie takie tłumaczenia, naraża cały wybór na unieważnienie.

Zakres pytań wyznaczają dokumenty zamówienia. Zamawiający nie może w wezwaniu zbierać informacji, których wcześniej nie zażądał w specyfikacji. Może natomiast pytać więcej niż raz, jeśli treść oferty nadal budzi wątpliwości, bo przepis o wyjaśnieniach nie limituje liczby wezwań. Ustawa nie przewiduje też osobnej sankcji za milczenie wykonawcy. Kto jednak nie odpowie, zostawia komisji lekturę samej oferty i przyjmuje jej skutki.

Poprawka służy błędom wykonawcy, nie zamawiającego

Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe zamawiający poprawia sam, a wykonawcę tylko zawiadamia. Zgoda nie jest tu potrzebna. Poprawka rachunkowa często zmienia cenę, a sama ta zmiana jej nie wyklucza. W jednym z tegorocznych sporów wykonawca źle policzył podatek przy stawce 23%. Izba uznała to za oczywistą omyłkę rachunkową i odrzuciła argument konkurenta, że zamawiający powinien liczyć wszystko od kwoty brutto.

Inne omyłki, polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, zamawiający poprawia wtedy, gdy nie zmieniają one istotnie treści oferty. Jeśli wykonawca w wyznaczonym terminie zakwestionuje poprawkę, jego oferta podlega odrzuceniu. Tam, gdzie komisja musiałaby zgadywać brakującą treść, mamy do czynienia z brakiem, a nie z omyłką, co pokazaliśmy szerzej przy okazji pięciu wyroków o odrzuceniu oferty.

Badanie i ocena ofert nie daje też zamawiającemu narzędzia do naprawiania własnych dokumentów. Miasto Stołeczne Warszawa zmieniło w specyfikacji relację światłowodową w jednej pozycji, ale nie poprawiło nieedytowalnego formularza na platformie. Wszyscy trzej wykonawcy wycenili więc relację z formularza. Zamawiający uznał to za inną omyłkę i przepisał pozycję w każdej ofercie. Dwie firmy się zgodziły, trzecia odmówiła i wypadła z postępowania.

Izba uznała, że warunki poprawienia omyłki w ogóle nie zaistniały, więc odrzucenie firmy, która nie przystała na poprawkę, nie miało podstaw. Formularz nie odpowiadał specyfikacji, a oferty stały się nieporównywalne. Izba nakazała unieważnić wybór oferty, a następnie całe postępowanie w tej części.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 24 października 2023 r., sygn. akt KIO 2939/23

Za niska cena broni się dowodami

Badanie i ocena ofert obejmuje także cenę. Gdy cena całkowita jest niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia powiększonej o podatek VAT albo od średniej arytmetycznej cen ofert, zamawiający musi wezwać wykonawcę do wyjaśnień. Do średniej nie wlicza ofert spóźnionych ani zawierających błąd w obliczeniu ceny. Z wezwania może zrezygnować tylko wtedy, gdy rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych. Niezależnie od progu komisja pyta zawsze, gdy cena albo jej istotna część składowa wydaje się rażąco niska.

Ciężar dowodu spoczywa na wykonawcy. Wyjaśnienia muszą pokazać, z czego wynika cena, a zapewnienia bez kalkulacji i dokumentów niczego nie dowodzą. Zamawiający nie może też sam dopowiadać argumentów, których wykonawca nie przedstawił. Okoliczności podniesione dopiero przed Izbą nie ratują oferty, bo ocenie podlega to, co trafiło do zamawiającego. Pomocne tezy zebrano w zestawieniu orzecznictwa przygotowanym przez Urząd Zamówień Publicznych.

Drugie wezwanie jest wyjątkiem. Służy doprecyzowaniu konkretnych informacji z pierwszych wyjaśnień, a nie ponownemu zadaniu tego samego pytania. Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie kupował ręczniki papierowe. Oferta za 606 082,50 zł brutto przeszła badanie ceny, a po pierwszym odwołaniu konkurenta zamawiający unieważnił wybór i wysłał wykonawcy niemal identyczne wezwanie.

Izba uznała, że ponowne wezwanie niczego nie doprecyzowywało, tylko dawało wykonawcy drugą szansę. Unieważnienie wyboru oferty nie uprawnia zamawiającego do ponownego wzywania w tym samym zakresie. Pierwsze wyjaśnienia nie obaliły domniemania rażąco niskiej ceny, więc Izba nakazała odrzucić ofertę.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 31 marca 2025 r., sygn. akt KIO 906/25

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dodał, że nawet oferty z ceną równą zeru nie można odrzucić automatycznie. Najpierw trzeba przeprowadzić procedurę wyjaśniającą.

Dokumenty podmiotowe uzupełnisz raz, przedmiotowych pilnuj od początku

Ostatni etap, przez który przechodzi badanie i ocena ofert, dotyczy dokumentów wykonawcy. Gdy podmiotowe środki dowodowe nie wpłynęły albo są niekompletne lub błędne, zamawiający wzywa do ich złożenia, poprawienia lub uzupełnienia. Nie musi tego robić, gdy oferta i tak podlega odrzuceniu albo zachodzą przesłanki unieważnienia postępowania. Ustawa nie mówi wprost o jednym wezwaniu. Orzecznictwo przyjmuje jednak, że wezwanie w sprawie danego uchybienia następuje tylko raz.

Jednokrotność dotyczy konkretnej wady, a nie samego dokumentu. Wojskowa Akademia Techniczna wymagała zdolności kredytowej na co najmniej 100 000 000 zł. Najpierw wezwała wykonawcę z powodu formy opinii bankowej, a potem z powodu jej treści. Izba nie dopatrzyła się naruszenia, bo chodziło o dwa różne uchybienia. Zamawiający nie może zresztą wezwać do usunięcia jednej wady, a potem odrzucić ofertę z powodu innej, którą przemilczał.

Przedmiotowe środki dowodowe rządzą się ostrzejszymi regułami. Zamawiający może wezwać do ich złożenia lub uzupełnienia tylko wtedy, gdy przewidział to w ogłoszeniu lub dokumentach zamówienia. Poprawić dokumentu zawierającego błąd nie można wcale. Nie uzupełnia się też dokumentu, który służy ocenie w kryteriach. Jeśli złożony dokument pokazuje niezgodność produktu z wymaganiami, oferta podlega odrzuceniu.

Data na uzupełnianym dokumencie może być późniejsza niż termin składania ofert. Wykonawca musi jednak wykazać, że spełniał warunki udziału już w tym terminie, a zaświadczenia składa aktualne na dzień ich przekazania.

#zamówieniapubliczne #pzp #przetargi #kio #ocenaofert

Artykuł Badanie i ocena ofert bez wpadek: gdzie kończy się wyjaśnienie, a zaczyna zmiana oferty pochodzi z serwisu .

Zamawiający nie ma tu swobody wyboru. Ustawa zawiera zamknięty katalog przyczyn odrzucenia. Należą do nich między innymi oferta spóźniona, oferta wykonawcy wykluczonego lub niespełniającego warunków, oferta sprzeczna z ustawą albo nieważna i oferta o treści niezgodnej z warunkami zamówienia. Katalog obejmuje też rażąco niską cenę, błąd w obliczeniu ceny, czyn nieuczciwej konkurencji, wadliwe wadium oraz brak zgody wykonawcy na poprawienie omyłki lub przedłużenie związania ofertą. Poza tym katalogiem odrzucenie oferty nie ma podstawy. Wewnątrz niego każda decyzja wymaga nazwanej przesłanki i faktów, które ją wypełniają.

Najwięcej zamieszania wywołują dwie sąsiednie przesłanki. Niezgodność z warunkami zamówienia oznacza, że wykonawca zobowiązał się do czegoś innego, niż zamawiający opisał w dokumentach zamówienia. Niezgodność z ustawą zachodzi wtedy, gdy sama oferta łamie normę ustawową. Jeśli specyfikacja powtarza regułę z ustawy, jedna wada uruchamia obie przesłanki jednocześnie.

Wyjaśnienia nie przepiszą oferty na nowo

Konsorcjum startujące w przetargu Politechniki Lubelskiej na przebudowę domu studenckiego rozpisało w formularzu osiem zakresów prac dla podwykonawców. Udziały zsumowały się do 100%, choć podwykonawca może wykonać wyłącznie część zamówienia. Zamawiający wezwał do wyjaśnień, usłyszał, że konsorcjum znaczną część robót wykona samo, i wybrał tę ofertę. W wyroku z 17 kwietnia 2023 r., sygn. akt KIO 907/23, Izba nakazała ją odrzucić jako sprzeczną zarówno z ustawą, jak i ze specyfikacją. Wyjaśnienia oceniła jako niedozwoloną zmianę treści oferty, a samo wezwanie jako zbędne, bo oferta była jasna. Wykonawca odpowiada za to, co napisał w formularzu, a nie za to, co zamierzał napisać.

Jeszcze boleśniej o znaczeniu podstaw prawnych przekonał się wykonawca z przetargu Zarządu Dróg Wojewódzkich w Krakowie. Specyfikacja wymagała jednakowych cen jednostkowych dla tych samych pozycji w zakresie podstawowym i opcjonalnym. W jednej ze 104 takich par pojawiły się kwoty 147,60 zł i 184,50 zł. W wyjaśnieniach wykonawca sam wskazał, która z nich jest właściwa. Zamawiający odrzucił ofertę jako niezgodną z warunkami zamówienia, a dodatkowo jako sprzeczną z ustawą, bo te wyjaśnienia potraktował jak negocjacje.

Odwołanie zakwestionowało tylko pierwszą podstawę. W wyroku z 3 września 2024 r., sygn. akt KIO 2815/24, Izba je oddaliła. Druga podstawa pozostała niezakwestionowana, a Izba nie orzeka o zarzutach, których odwołanie nie zawiera. Gdy odrzucenie oferty opiera się na dwóch podstawach, wykonawca musi podważyć obie.

Poprawka wygrywa z odrzuceniem, dopóki zamawiający nie musi zgadywać

Omyłka nie daje pretekstu do pozbycia się oferty. Zamawiający musi poprawić oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz inne omyłki, które nie zmieniają istotnie treści oferty. Gdańskie Nieruchomości odrzuciły ofertę, w której cztery z siedmiu kosztorysów podawały ceny jednostkowe z trzema miejscami po przecinku, i unieważniły postępowanie. Wyrokiem z 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt KIO 1077/23, Izba cofnęła obie czynności i nakazała zaokrąglić ceny według zasady zapisanej w specyfikacji. Spór dotyczył 108,22 zł przy ofercie wartej ponad 9,6 mln zł. Taką ofertę zamawiający może odrzucić dopiero wtedy, gdy wykonawca nie zgodzi się na poprawkę.

Obowiązek poprawiania kończy się tam, gdzie zamawiający musiałby zgadywać. Spółka Wodociągi i Kanalizacja w Dzierżoniowie rozbudowywała oczyszczalnię ścieków. W specyfikacji uznała tabelę ceny za treść oferty i wymagała w niej wartości cząstkowych dla wybranych pozycji. Jeden z wykonawców zostawił te komórki puste. Brakujących kwot nie dało się odczytać z żadnego innego dokumentu, więc zamawiający nie mógł ich wpisać ani wezwać do uzupełnienia. W wyroku z 23 września 2024 r., sygn. akt KIO 3075/24, Izba przyznała mu rację i oddaliła odwołanie.

Wymóg pewności działa jednak w obie strony. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad kilka razy wzywała wykonawcę do wyjaśnień w sprawie oferty na zaprojektowanie i budowę odcinka drogi ekspresowej S17. Następnie odrzuciła ofertę na podstawie profilu niwelety i tabeli wzmocnień podłoża, które wykonawca przedstawił jako wstępne założenia do wyceny. Wyrokiem z 13 lutego 2024 r., sygn. akt KIO 199/24, Izba nakazała unieważnić odrzucenie oferty. Niezgodność musi być oczywista i niewątpliwa, a zamawiający nie może jej wyinterpretować z danych, które nie opisują pełnego rozwiązania projektowego. Izba przypomniała też, że błahy, czysto formalny powód ani błąd możliwy do poprawienia nie uzasadniają odrzucenia.

Oferty z elementami ICT przechodzą od kwietnia przez dodatkowe sito

Od 3 kwietnia 2026 r. zamawiający odrzuca także ofertę, która obejmuje produkt, usługę albo proces ICT wskazany w rekomendacji Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa jako szkodliwy dla podstawowego interesu bezpieczeństwa państwa. Tę zmianę wprowadziła nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa z 23 stycznia 2026 r. Wcześniej przepis mówił wyłącznie o urządzeniach informatycznych i oprogramowaniu. Dziś posługuje się definicjami z unijnego aktu o cyberbezpieczeństwie, które obejmują również usługi i procesy. Pełnomocnik publikuje rekomendacje w swoim Biuletynie Informacji Publicznej.

Zupełnie nowa przesłanka dotyczy dostawcy wysokiego ryzyka. Minister właściwy do spraw informatyzacji może decyzją uznać za takiego dostawcę podmiot dostarczający sprzęt lub oprogramowanie, razem z całą jego grupą kapitałową, jeśli zagraża on podstawowemu interesowi bezpieczeństwa państwa. Decyzja wymienia typy produktów oraz rodzaje usług i procesów ICT. Minister ogłasza ją w Monitorze Polskim i publikuje w swoim biuletynie. Oferta z takim rozwiązaniem wypada z przetargu niezależnie od ceny i jakości. Podmioty zobowiązane na gruncie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa nie mogą też wprowadzać tych rozwiązań do użytku. Rozwiązania już używane wycofują w ciągu siedmiu lat, a przy funkcjach krytycznych dla bezpieczeństwa sieci w ciągu czterech.

Okresu przejściowego nie ma. Urząd Zamówień Publicznych w komunikacie z 23 marca 2026 r. wskazał, że obie przesłanki obejmują postępowania wszczęte przed 3 kwietnia i wtedy jeszcze niezakończone. Przy rekomendacjach wynika to wprost z przepisu przejściowego. Przy dostawcy wysokiego ryzyka urząd wywodzi ten skutek z braku takiego przepisu. Brzmienie obu przesłanek nie ogranicza kręgu zamawiających, którzy je stosują, a orzecznictwo nie wypowiedziało się jeszcze o żadnej z nich.

Listy dostawców wysokiego ryzyka na razie nie ma. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało w sierpniu 2026 r., że nie wszczęło żadnego postępowania i nie wydało żadnej decyzji. Prezydent podpisał nowelizację, ale skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej, co nie wstrzymuje jej stosowania. Brak listy nie zwalnia jednak komisji z pracy. Przy ofertach z elementami ICT komisja ma powód, by na dzień badania ofert sprawdzić biuletyn Pełnomocnika i Monitor Polski, a wynik odnotować w dokumentacji. Wykonawca, który zna pochodzenie oferowanego sprzętu i oprogramowania, łatwiej wykaże, że ta przesłanka go nie dotyczy. Szczegóły nowych obowiązków przedstawia wcześniejsze omówienie nowelizacji KSC.

#odrzucenieoferty #zamówieniapubliczne #pzp #kio #cyberbezpieczeństwo

Artykuł Odrzucenie oferty w pięciu wyrokach KIO i dwie nowe podstawy związane z cyberbezpieczeństwem pochodzi z serwisu .

Sama pusta lista obecności nie wywołuje jednak żadnego skutku prawnego. Ustawa nie wiąże z frekwencją na wizji ani obowiązku unieważnienia, ani uprawnienia do zamknięcia procedury. Dopóki termin składania ofert nie upłynął, postępowanie pozostaje sprawne, a zamawiający zachowuje wszystkie narzędzia przysługujące mu na etapie przygotowania ofert.

Pusta lista obecności to jeszcze nie koniec postępowania

Katalog sytuacji, w których zamawiający ma obowiązek unieważnić postępowanie, jest zamknięty. Dwie najczęściej stosowane przesłanki uruchamiają się dopiero po otwarciu ofert, gdy nie wpłynęła żadna oferta albo gdy wszystkie złożone oferty podlegają odrzuceniu. Przed upływem terminu składania ofert ustawodawca przewidział wyłącznie możliwość zakończenia procedury wtedy, gdy jej dalsze prowadzenie stało się nieuzasadnione. Nieobecność wykonawców tego progu nie osiąga, ponieważ przeszkoda daje się usunąć w toku postępowania.

Obowiązkowa wizja lokalna nie jest przy tym czynnością jednorazową z natury. Ustawa nakazuje opisać w specyfikacji warunki jej odbycia, ale nie ogranicza liczby terminów ani nie zakazuje wyznaczenia kolejnego. Znaczenie ma to, żeby wszyscy zainteresowani wykonawcy mieli realną i równą szansę wzięcia w niej udziału przed złożeniem oferty.

Zmiana specyfikacji zamiast nowego ogłoszenia

Właściwym narzędziem pozostaje zmiana treści specyfikacji. Zamawiający może jej dokonać w uzasadnionych przypadkach do chwili upływu terminu składania ofert, a nieskuteczna wizja mieści się w tym pojęciu bez trudu. Zmieniony dokument publikuje na stronie prowadzonego postępowania, wskazując nowy termin oględzin oraz sposób zgłoszenia udziału.

Sama zmiana daty nie wystarczy. Nowy termin musi zostawić wykonawcom czas na wyciągnięcie wniosków i przeliczenie oferty, więc zamawiający przedłuża termin składania ofert. Ustawa nakazuje to zawsze wtedy, gdy zmiana jest istotna dla sporządzenia oferty albo wymaga dodatkowego czasu, a przesunięcie wizji spełnia oba te opisy. Terminy w postępowaniu z obowiązkową wizją lokalną i tak muszą przekraczać ustawowe minima, więc punktem odniesienia nie jest najkrótszy dopuszczalny termin, tylko ten pierwotnie wyznaczony.

Zmiana specyfikacji często pociąga za sobą zmianę ogłoszenia. Jeżeli data składania ofert w nim widnieje, zamawiający przekazuje sprostowanie do właściwego publikatora. W postępowaniach unijnych udostępnia zmianę specyfikacji dopiero po publikacji sprostowania, chyba że publikacja się opóźnia ponad wyznaczony ustawą czas oczekiwania. W procedurze krajowej zmiana ogłoszenia niesie własny obowiązek przedłużenia terminu składania ofert, gdy dotyka spraw istotnych dla przygotowania oferty.

Gdzie kończy się swoboda zamawiającego

Granicę wyznacza charakter zamówienia. W postępowaniach unijnych zmiana prowadząca do istotnego przekształcenia przedmiotu albo znacznego przesunięcia zakresu odbiera zamawiającemu prawo modyfikacji i zamyka postępowanie, ponieważ krąg zainteresowanych wykonawców byłby wtedy inny niż ten, do którego skierowano ogłoszenie. W procedurze krajowej ustawodawca analogicznego nakazu nie powtórzył, choć ta sama granica wynika z zasad równego traktowania i uczciwej konkurencji. Wyznaczenie kolejnego terminu oględzin jej nie narusza, bo nie dotyka ani przedmiotu, ani zakresu, ani zasad oceny ofert.

Ostrożności wymaga natomiast pokusa pójścia dalej i zamiany wizji obowiązkowej na dobrowolną. Przy zerowej frekwencji nikt nie poniósł kosztów dojazdu, więc taka modyfikacja nikogo nie uprzywilejowuje. Ustawa wiąże jednak obowiązkowy charakter wizji ze specyfiką przedmiotu zamówienia, a nagłe uznanie, że oględziny przestały być konieczne, podważa uzasadnienie pierwotnego wymogu. Przepisy tej sytuacji nie rozstrzygają i orzecznictwo się do niej nie odniosło.

Bezskuteczna wizja bywa sygnałem organizacyjnym. Obowiązkowa wizja lokalna wyznaczona kilka dni po publikacji ogłoszenia, w jednym sztywnym terminie i we wczesnych godzinach, potrafi wyeliminować wykonawców spoza regionu skuteczniej niż jakikolwiek warunek udziału. Rozłożenie oględzin na kilka dni albo dopuszczenie zgłoszeń indywidualnych usuwa ten efekt i zdejmuje z postępowania ryzyko zarzutu ograniczania konkurencji.

Ślad w dokumentacji ma znaczenie dowodowe. Listę uczestników wizji zamawiający włącza do dokumentacji postępowania jako załącznik do protokołu, a pierwszy, bezskuteczny termin powinien być w niej odnotowany równie wyraźnie jak kolejny. Kontrola oceniająca później zasadność odrzucenia oferty sięgnie właśnie po ten dokument.

#noweprzetargi #wizjalokalna #zamowieniapubliczne #pzp #swz

Artykuł Obowiązkowa wizja lokalna, na którą nikt nie przyszedł pochodzi z serwisu .

Zamawiający rozważał, czy wolno mu sięgnąć po wycenę z pozostałych dróg i uzupełnić lukę. Odpowiedź zależy od okoliczności, którą trzeba ustalić, zanim ktokolwiek zacznie liczyć. Chodzi o to, czego dokładnie w tej rubryce zabrakło.

Nie każda pusta rubryka znaczy to samo

Brak pozycji w kosztorysie ofertowym bywa opisywany jednym hasłem, choć kryją się pod nim dwie zupełnie różne sytuacje. Pierwsza to pominięcie ilości przedmiarowej albo wartości pozycji przy prawidłowo podanej cenie jednostkowej. Druga to brak samej ceny jednostkowej.

Różnica sięga istoty oświadczenia woli. Ilość pochodzi od zamawiającego i wynika z przedmiaru, którego wykonawca nie kształtuje i którego zmieniać mu nie wolno. Cena jednostkowa należy wyłącznie do wykonawcy i nikt nie złoży jej za niego po terminie składania ofert. Izba konsekwentnie traktuje pominięcie ceny jednostkowej jako brak elementu oferty, a nie jako omyłkę nadającą się do poprawienia, ponieważ jej odtworzenie wymagałoby uzupełnienia oferty o treść, której pierwotnie w niej nie było. Podobnie ocenia to Urząd Zamówień Publicznych w swoim komentarzu.

Zanim więc zamawiający zacznie rozważać poprawę, musi zajrzeć do pustej rubryki i nazwać brak po imieniu.

Skąd zamawiający bierze brakującą liczbę

Orzecznictwo wypracowało prostą probę. Uzupełnienie pominiętej pozycji przez jej dopisanie wchodzi w grę wtedy, gdy na podstawie danych zawartych w kosztorysie da się ustalić zarówno cenę jednostkową, jak i wartość tej pozycji. Wszystkie składniki działania muszą pochodzić z oferty i z dokumentów zamówienia. Zamawiający nie ma obowiązku ani prawa szukać ich na zewnątrz.

W opisanym zadaniu drogowym taki materiał bywa dostępny. Ilość wynika z przedmiaru przygotowanego przez zamawiającego. Cena jednostkowa figuruje w kosztorysie tego samego wykonawcy, przy tej samej czynności wykonywanej na czterech pozostałych drogach. Mnożenie daje jeden wynik i nie wymaga żadnych uzgodnień. Izba zaakceptowała identyczny mechanizm w sprawie, w której wykonawca pominął ilość przedmiarową, podał natomiast cenę jednostkową tożsamą z inną pozycją własnego kosztorysu.

Cały ten tor rozumowania załamuje się jednak, gdy stawki za tę samą czynność różnią się między drogami. Wtedy nie istnieje jeden sposób poprawienia, a każdy wybór zamawiającego oznaczałby zgadywanie cudzej woli. Brak pozycji w kosztorysie ofertowym prowadzi w takiej sytuacji do odrzucenia oferty jako niezgodnej z warunkami zamówienia.

Kiedy poprawka przestaje być poprawką

Drugie ograniczenie dotyczy skali. Poprawić wolno tylko omyłkę, która nie powoduje istotnych zmian w treści oferty. O istotności nie przesądza waga elementu zamówienia, lecz to, czy zmienia się oświadczenie woli wykonawcy. Izba dopuszcza korekty podnoszące cenę oferty, a nawet wpływające na wybór najkorzystniejszej, o ile przywracają treść zniekształconą omyłką. Granicę wyznacza moment, w którym z poprawki rodzi się oświadczenie zupełnie nowe.

Praktycznym punktem odniesienia bywa proporcja. Korekta rzędu ułamka procenta ceny ofertowej, obejmująca kilka pozycji spośród kilkuset i pozostawiająca ranking bez zmian, została uznana za zmianę marginalną. Sama zmiana ceny oferty nie blokuje więc poprawy, choć każdorazowo wymaga oceny na tle całości zamówienia.

Wykonawca ma tu swój głos. Zamawiający zawiadamia go o poprawieniu i wyznacza termin na stanowisko, a milczenie liczy się jako zgoda. Sprzeciw złożony w terminie prowadzi do odrzucenia oferty. Przy zadaniu bez podziału na części odrzucenie obejmuje całość, a nie fragment przedmiotu zamówienia.

Została jeszcze jedna rzecz do sprawdzenia, o której łatwo zapomnieć w ferworze liczenia. Jeżeli zamawiający zastrzegł w dokumentach zamówienia, że brak wyceny pozycji albo wpisanie w niej zera skutkuje odrzuceniem oferty, sam się tym zastrzeżeniem związał. Izba uznawała takie postanowienie za wiążące i wyłączające sięganie po instytucję poprawienia innej omyłki. Poprawa działa zresztą wyłącznie tam, gdzie dokumenty zamówienia brzmią jednoznacznie, bo niejasności specyfikacji obciążają jej autora, nie wykonawców.

#zamówieniapubliczne #pzp #kosztorysofertowy #omyłkiwofercie #robotybudowlane

Artykuł Brak pozycji w kosztorysie ofertowym, czyli jedna pusta rubryka i losy całej oferty pochodzi z serwisu .