Zamawiająca otwiera oferty w przetargu krajowym i zauważa drobiazg, który potrafi spędzić sen z powiek. W oświadczeniu jednego z wykonawców brakuje fragmentu o sankcyjnej podstawie wykluczenia. Wygląda na zwykłe przeoczenie przy edycji wzoru, firma nie figuruje na żadnej liście sankcyjnej, a mimo to nad ofertą wisi widmo odrzucenia. Pytanie, które wraca w takich chwilach, brzmi prosto, choć odpowiedź wcale prosta nie jest.
Sytuacja wygląda następująco:
Wykonawca miał złożyć wraz z ofertą oświadczenie wstępne potwierdzające, że nie podlega wykluczeniu. We wzorze znalazł się akapit odnoszący się do przesłanki z ustawy o przeciwdziałaniu wspieraniu agresji na Ukrainę. Wykonawca ten akapit usunął. Reszta oświadczenia pozostała kompletna i podpisana. Zamawiająca sprawdziła wykonawcę na liście sankcyjnej i go tam nie znalazła. Zostaje więc pytanie, czy brak jednego zdania przesądza o losie całej oferty.
Brakujący fragment to nie wyrok na ofertę
Tu trzeba odróżnić dwie rzeczy, które łatwo pomylić. Czym innym jest sytuacja, w której wykonawca rzeczywiście podlega wykluczeniu, a czym innym ta, w której wykonawca po prostu nie zadeklarował czegoś, co zadeklarować powinien. W opisywanym przypadku nic nie wskazuje, że firma wspiera agresję czy figuruje w wykazach. Brakuje deklaracji, a nie podstawy do jej złożenia. To zmienia całą optykę.
Oświadczenie wstępne pełni funkcję dowodu na obecnym etapie postępowania. Skoro jest niekompletne, ustawa przewiduje konkretną ścieżkę naprawczą, zamiast od razu eliminować wykonawcę. Zamawiająca nie stoi więc przed wyborem między odrzuceniem a przymknięciem oka. Ma trzecią drogę, i to drogę, którą przepisy nakazują jej wybrać w pierwszej kolejności.
Wezwanie do uzupełnienia, nie do wyjaśnienia
Praktycy często mówią w takich sytuacjach o wezwaniu do wyjaśnień. To intuicja, która w tym przypadku prowadzi na manowce. Wyjaśnienia służą rozwianiu wątpliwości co do treści dokumentu, który już istnieje. Tutaj problem jest inny, bo fragmentu oświadczenia po prostu nie ma. Brakującego elementu nie da się wyjaśnić, można go jedynie uzupełnić.
Ustawa nakazuje zamawiającemu wezwać wykonawcę do uzupełnienia niekompletnego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Nie jest to uprzejmość ani gest dobrej woli, lecz obowiązek. Wyjątki istnieją tylko dwa, gdy oferta i tak podlega odrzuceniu z innej przyczyny albo gdy zachodzą podstawy unieważnienia postępowania. Żadna z tych okoliczności w opisanym stanie faktycznym nie występuje. Pochopne odrzucenie oferty bez uprzedniego wezwania naraziłoby zamawiającą na zarzut naruszenia procedury, a wykonawcę pozbawiło szansy, którą gwarantuje mu ustawa.
Materiał zakłada, że w SWZ tej przesłanki żądano i że oświadczenie wstępne ją obejmowało. Z opisu sytuacji to wynika, bo wzór zawierał akapit, który wykonawca skreślił. Gdyby jednak w realnym postępowaniu okazało się, że zamawiający w ogóle nie wymagał tego elementu w oświadczeniu wstępnym, cały problem znika u źródła.
Jeden strzał i ważna granica
Uzupełnienie oświadczenia wykonawcy rządzi się jeszcze jedną zasadą, o której warto pamiętać układając treść wezwania. Zamawiająca może wezwać do naprawienia tego samego braku tylko raz. Dlatego wezwanie powinno precyzyjnie wskazywać, czego dotyczy i jakiego dokumentu zamawiająca oczekuje. Jeśli wykonawca odpowie, że skreślił akapit omyłkowo, najprościej poprosić go o złożenie poprawionego, pełnego oświadczenia od razu w tej samej odpowiedzi.
Granica, której pilnować trzeba osobno, dotyczy sankcyjnej przesłanki samej w sobie. Uzupełnienie oświadczenia konwaliduje brak formalny, ale nie zmienia stanu faktycznego. Gdyby się okazało, że wykonawca jednak figuruje w wykazach albo jest powiązany z podmiotem objętym sankcjami, żadne uzupełnienie tego nie naprawi i wykluczenie staje się nieuniknione. W opisywanym case to ryzyko nie zachodzi, bo weryfikacja listy wypadła negatywnie. Tym bardziej uzupełnienie oświadczenia wykonawcy jest tu rozwiązaniem właściwym, a odrzucenie oferty byłoby nadużyciem najsurowszego narzędzia tam, gdzie ustawa każe sięgnąć po łagodniejsze.
#zamówieniapubliczne #pzp #przetargi #wykluczeniewykonawcy #oświadczeniewstępne
