Wśród fakultatywnych podstaw wykluczenia zamawiający często wybierają tę, która dotyczy niewypłacalności i likwidacji wykonawcy. Obejmuje ona otwarcie likwidacji, ogłoszenie upadłości, zarządzanie aktywami wykonawcy przez likwidatora lub sąd, zawarcie układu z wierzycielami oraz zawieszenie działalności gospodarczej. Gdy taka podstawa trafia do SWZ, pojawia się pytanie o dowody. Zamawiający, który nie wymaga odpisu z KRS ani informacji z CEIDG, zastanawia się, czy powinien w zamian żądać oświadczenia o aktualności informacji podanych w oświadczeniu wstępnym. Odpowiedź zależy od wartości zamówienia, a granicę wyznacza próg unijny.
Poniżej progów unijnych zamawiający wybiera sam
W postępowaniu krajowym ustawa pozwala żądać podmiotowych środków dowodowych, ale do tego nie zobowiązuje. Urząd Zamówień Publicznych nazywa to fakultatywnym uprawnieniem zamawiającego. Ocena wykonawcy może więc opierać się wyłącznie na oświadczeniu wstępnym złożonym razem z ofertą. Taki wybór jest zgodny z prawem i nie wymaga żadnego dodatkowego dokumentu.
Rozporządzenie o podmiotowych środkach dowodowych przewiduje dla zamówień krajowych także wariant pośredni. Zamawiający może zażądać jednego oświadczenia o aktualności zamiast kilku dokumentów: odpisu z KRS lub CEIDG, informacji z Krajowego Rejestru Karnego, oświadczenia o grupie kapitałowej oraz zaświadczeń z urzędu skarbowego i ZUS. Wykonawca potwierdza w nim, że informacje z oświadczenia wstępnego pozostają prawdziwe w zakresie podstaw wykluczenia wskazanych przez zamawiającego. Ten uproszczony wariant obejmuje również upadłość i likwidację.
Brak obowiązku nie zamyka więc tematu. Oświadczenie o aktualności potwierdza zamawiającemu, że sytuacja wykonawcy nie zmieniła się od dnia złożenia oferty, a wykonawcę zwalnia ze zbierania zaświadczeń. Jeden warunek pozostaje bezwzględny: wymóg musi wynikać z ogłoszenia o zamówieniu lub z SWZ. W trybie podstawowym zamawiający wzywa wyłącznie do dokumentów, których złożenia wymagał w dokumentach zamówienia. Żądanie dopisane dopiero w wezwaniu nie ma więc oparcia w przepisach. Oświadczenie o aktualności ma przy tym status podmiotowego środka dowodowego. Gdy wykonawca go nie złoży albo złoży je z błędem, zamawiający wzywa do uzupełnienia na zwykłych zasadach.
Przetarg unijny wymaga odpisu i oświadczenia
Powyżej progów unijnych żądanie dowodów na brak podstaw wykluczenia staje się obowiązkiem. Jeżeli SWZ zawiera podstawę związaną z upadłością lub likwidacją, jej dowodem jest odpis albo informacja z KRS lub CEIDG sporządzone nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem. Rozporządzenie nie przewiduje tu zastępczego oświadczenia, ponieważ uproszczony wariant zarezerwowało wyłącznie dla zamówień krajowych.
Oświadczenie o aktualności informacji z JEDZ także należy do obowiązkowego zestawu, jednak z innego powodu. Rozporządzenie zamyka listę podstaw wykluczenia, które ono potwierdza. Znalazły się na niej między innymi zakaz ubiegania się o zamówienia orzeczony jako środek zapobiegawczy, zawarcie porozumienia zakłócającego konkurencję, konflikt interesów i zaległości w podatkach lokalnych. Upadłości i likwidacji ta lista nie obejmuje. Zamawiający żąda więc oświadczenia ze względu na obowiązkowe podstawy wykluczenia. Jego wzór obejmuje wyłącznie podstawy z tej listy, i to tylko te, które zamawiający rzeczywiście przewidział w postępowaniu. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych w kontrolach uprzednich kwestionował zarówno pominięcie tego oświadczenia w SWZ, jak i żądanie go w zakresie podstaw, których zamawiający w postępowaniu nie ustanowił.
Odpis z rejestru zamawiający pobiera samodzielnie
Odpis z KRS nie zawsze musi przejść przez ręce wykonawcy. Zamawiający nie wzywa do złożenia dokumentu, który może pobrać z bezpłatnej i ogólnodostępnej bazy danych, w szczególności z rejestru publicznego. Warunkiem jest wskazanie przez wykonawcę w JEDZ lub w oświadczeniu wstępnym danych umożliwiających dostęp. Przepis nakłada obowiązek na zamawiającego. Informacja o tej zasadzie w SWZ i w treści wezwania oszczędza obu stronom zbędnej korespondencji. Od 12 lipca 2026 r. wykonawca może ponadto złożyć certyfikat wykonawcy zamiast odpowiednich podmiotowych środków dowodowych.
Spójne zapisy w SWZ dla zamówienia krajowego mogą przyjąć jedną z trzech postaci. Zamawiający poprzestaje na oświadczeniu wstępnym albo żąda oświadczenia o aktualności obejmującego wszystkie wskazane podstawy wykluczenia, łącznie z upadłością i likwidacją. Trzecia możliwość to odpis z KRS lub CEIDG z zastrzeżeniem o bezpłatnych bazach. Wariant z oświadczeniem łączy bezpieczeństwo z niewielką liczbą formalności. W przetargu unijnym zestaw jest stały. Obejmuje odpis lub informację z rejestru, pobierane przez zamawiającego, gdy to możliwe, oraz oświadczenie o aktualności w zakresie przewidzianym w rozporządzeniu, bez upadłości i likwidacji.
#zamówieniapubliczne #pzp #swz #wykluczeniewykonawcy #podmiotoweśrodkidowodowe
