12 lipca 2026 r. weszła w życie ustawa z 21 maja 2025 r. o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw. Nowe regulacje wprowadzają do polskiego systemu zamówień publicznych instytucję certyfikacji wykonawców – rozwiązanie, które ma co do założeń, ograniczyć obowiązki dokumentacyjne, usprawnić ocenę kwalifikacji podmiotowej wykonawców oraz zwiększyć efektywność prowadzonych postępowań.
Jednocześnie wejście w życie ustawy nie oznacza, że wszystkie przewidziane w niej rozwiązania mogą być już stosowane w pełnym zakresie. Część mechanizmów będzie wdrażana etapowo wraz z wejściem w życie aktów wykonawczych.
Na czym polega certyfikacja wykonawców?
Certyfikacja jest dobrowolnym sposobem potwierdzenia określonych cech wykonawcy przez niezależny podmiot certyfikujący. Uzyskany certyfikat ma potwierdzać informacje dotyczące kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, w szczególności w zakresie:
- braku określonych podstaw wykluczenia,
- spełniania warunków udziału w postępowaniu odnoszących się do zdolności wykonawcy.
Celem nowych regulacji jest ograniczenie konieczności wielokrotnego składania tych samych dokumentów w kolejnych postępowaniach oraz uproszczenie procesu weryfikacji wykonawców przez zamawiających.
Należy podkreślić, że certyfikacja ma charakter fakultatywny. Wykonawca nie jest zobowiązany do uzyskania certyfikatu, a jego brak nie może stanowić przeszkody w ubieganiu się o zamówienie publiczne. Nadal możliwe będzie wykazywanie spełniania warunków udziału oraz braku podstaw wykluczenia na zasadach określonych w ustawie Prawo zamówień publicznych.
Co weszło w życie 12 lipca 2026?
Oprócz przepisów ustawowych zaczęły obowiązywać również przepisy wykonawcze regulujące organizację procesu certyfikacji. Rozporządzenie określa między innymi:
- tryb składania wniosku o certyfikację,
- przebieg postępowania certyfikacyjnego,
- sposób aktualizacji certyfikatu,
- zasady sprawowania nadzoru nad jego ważnością,
- sposób ustalania wynagrodzenia podmiotu certyfikującego.
Oznacza to, że od strony formalnoprawnej stworzono podstawy funkcjonowania systemu certyfikacji wykonawców.
Co jeszcze nie obowiązuje?
To właśnie ten element ma obecnie największe znaczenie dla praktyki udzielania zamówień publicznych.
Wraz z ustawą zmianie uległ m.in. art. 112 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, zgodnie z którym warunki udziału w postępowaniu mają być określane z wykorzystaniem tzw. poziomów zdolności wykonawców.
Jednak – jak wyjaśnił Urząd Zamówień Publicznych – obowiązek ten nie ma jeszcze zastosowania, ponieważ nie weszło w życie rozporządzenie określające poziomy zdolności wykonawców dla robót budowlanych.
Oznacza to, że obecnie zamawiający nadal określają warunki udziału w postępowaniu według dotychczasowych zasad wynikających z ustawy Prawo zamówień publicznych, z zachowaniem zasad proporcjonalności oraz związku warunku z przedmiotem zamówienia.
Równocześnie trwają prace nad drugim rozporządzeniem wykonawczym, które określi wzór certyfikatu oraz zakres informacji objętych certyfikacją.
Jakie znaczenie mają nowe przepisy dla zamawiających?
Na obecnym etapie wejście w życie ustawy nie wymaga natychmiastowej zmiany sposobu przygotowywania dokumentacji postępowań.
Nie oznacza to jednak, że zamawiający mogą pozostawić nowe regulacje bez analizy. Wręcz przeciwnie – warto już teraz przygotować się do zmian, które będą sukcesywnie wdrażane wraz z wejściem w życie kolejnych aktów wykonawczych.
Szczególnej uwagi wymagać będą w przyszłości zasady uwzględniania certyfikatów przy ocenie kwalifikacji podmiotowej wykonawców, sposób formułowania warunków udziału w postępowaniu oraz dostosowanie wzorów dokumentów zamówienia do nowych regulacji.
Co oznaczają zmiany dla wykonawców?
Dla przedsiębiorców uczestniczących regularnie w rynku zamówień publicznych certyfikacja może stać się rozwiązaniem pozwalającym ograniczyć obowiązki formalne związane z udziałem w postępowaniach.
Docelowo certyfikat ma umożliwić wielokrotne wykorzystywanie raz potwierdzonych informacji dotyczących kwalifikacji wykonawcy, co powinno przełożyć się na ograniczenie liczby dokumentów składanych w kolejnych postępowaniach oraz skrócenie procesu badania ofert.
Jednocześnie należy pamiętać, że wdrażanie systemu będzie miało charakter stopniowy, a jego praktyczne funkcjonowanie uzależnione będzie od wydania wszystkich aktów wykonawczych oraz pojawienia się pierwszych doświadczeń uczestników rynku.
Co dalej?
Ministerstwo Rozwoju i Technologii zapowiedziało kontynuację prac legislacyjnych nad pozostałymi przepisami wykonawczymi. W szczególności dotyczy to rozporządzenia określającego poziomy zdolności wykonawców dla robót budowlanych, którego wejście w życie planowane jest na 1 stycznia 2027 r.
Dopiero po wejściu w życie wszystkich elementów systemu będzie można mówić o pełnym funkcjonowaniu modelu certyfikacji wykonawców przewidzianego przez ustawodawcę.
Komentarz eksperta
Danuta Gadomska-Jodko
Wejście w życie ustawy o certyfikacji wykonawców należy oceniać jako rozpoczęcie procesu przebudowy modelu weryfikacji kwalifikacji podmiotowej wykonawców, a nie jako moment pełnego wdrożenia nowych rozwiązań. Z punktu widzenia praktyki stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych zasadnicze znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy obowiązywaniem regulacji ustawowych a możliwością ich rzeczywistego stosowania w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego.
Na dzień 13 lipca 2026 r. zamawiający nie są zobowiązani do określania warunków udziału w postępowaniu z wykorzystaniem poziomów zdolności wykonawców, o których mowa w art. 112 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych. Obowiązek ten będzie mógł zostać zrealizowany dopiero po wejściu w życie odpowiednich przepisów wykonawczych. Do tego czasu zamawiający powinni nadal konstruować warunki udziału zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy Pzp oraz z uwzględnieniem dorobku orzeczniczego Krajowej Izby Odwoławczej i sądów.
Na szczególne podkreślenie zasługuje również dobrowolny charakter certyfikacji. Certyfikat stanowi alternatywny sposób potwierdzania kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, nie może jednak prowadzić do uprzywilejowania wykonawców, którzy go posiadają. Zamawiający zobowiązani są do zachowania zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców niezależnie od przyjętego sposobu wykazywania spełniania warunków udziału w postępowaniu.
Można oczekiwać, że dopiero praktyka stosowania nowych regulacji oraz pierwsze rozstrzygnięcia Krajowej Izby Odwoławczej i sądów pozwolą odpowiedzieć na pytania dotyczące zakresu domniemania wynikającego z certyfikatu, sposobu jego weryfikacji przez zamawiającego oraz relacji pomiędzy certyfikacją a pozostałymi podmiotowymi środkami dowodowymi. To właśnie te zagadnienia będą miały kluczowe znaczenie dla praktyki udzielania zamówień publicznych w najbliższych latach.
NowePrzetargi #PZP #ZamówieniaPubliczne #CertyfikacjaWykonawców #Wykonawcy #Zamawiający #PrawoZamówieńPublicznych #PostępowanieOZamówieniePubliczne #WarunkiUdziału #PodmiotoweŚrodkiDowodowe #KIO #ZmianyPZP #PrzetargiPubliczne
