Wielu zamawiających już teraz zadaje sobie pytanie, czy po 12 lipca 2026 trzeba przerabiać całą dokumentację i dopisywać zapisy o certyfikatach. Odpowiedź brzmi: i tak, i nie. Nowe przepisy weszły w życie, lecz ich praktyczny zasięg jest węższy, niż sugeruje samo hasło o starcie systemu. Warto rozłożyć to na części, zanim ktokolwiek zmieni wzory SWZ pod wpływem pierwszego usłyszanego komunikatu.
Certyfikacja wykonawców jest dobrowolna. Wykonawca może, ale nie musi zdobyć urzędowe potwierdzenie swojej sytuacji podmiotowej, a potem posługiwać się nim w kolejnych postępowaniach zamiast kompletować te same zaświadczenia od nowa. Zamawiający ze swojej strony nie może żądać certyfikatu jako dokumentu obowiązkowego. Ma jedynie dopuścić go jako równoważną alternatywę wobec podmiotowych środków dowodowych, o ile takich środków w ogóle w danym postępowaniu wymaga.
Dwa certyfikaty, dwa różne tempa wdrożenia
Ustawa przewiduje dwa rodzaje certyfikatu. Pierwszy potwierdza, że wykonawca nie podlega wykluczeniu, obejmuje kwestie niekaralności, braku zaległości podatkowych i składkowych, braku zakazu ubiegania się o zamówienia. Drugi potwierdza zdolność wykonawcy do wykonania zamówienia, czyli doświadczenie, zasoby kadrowe i techniczne. Oba stają się dostępne od 12 lipca 2026 i tu kończy się prosta część opowieści.
Certyfikat zdolności działa od lipca 2026, ale realnie tylko dla robót budowlanych. Dostawy i usługi w tym zakresie poczekają znacznie dłużej, bo odpowiednie przepisy o poziomach zdolności zaczną obowiązywać dopiero po kilku latach. Wykonawca usługowy czy dostawca nie zdobędzie więc teraz certyfikatu zdolności dopasowanego do swojej branży, choć certyfikat niepodlegania wykluczeniu pozostaje dla niego otwarty.
Skąd wzięła się data 2027
Tu pojawia się największe nieporozumienie krążące w środowisku. Rok 2027 rzeczywiście funkcjonuje w kalendarzu certyfikacji, tylko nie oznacza przesunięcia całej certyfikacji zdolności. Chodzi o rozporządzenie określające poziomy zdolności dla robót budowlanych, dla którego <a href=”https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/certyfikacja-zamowien-publicznych2″>resort zapowiedział dłuższy okres przejściowy i wejście w życie z początkiem 2027 roku</a>. To rozwiązanie adresowane głównie do samorządów, które dostają więcej czasu na przygotowanie się do potwierdzania zdolności w tym najbardziej wymagającym obszarze rynku.
Certyfikacja wykonawców nie wymusza rewolucji w dokumentach z dnia na dzień. Wystarczy przejrzeć te fragmenty SWZ, które dotyczą kwalifikacji podmiotowej, i dopuścić certyfikat jako alternatywę tam, gdzie żąda się podmiotowych środków dowodowych. Postępowania wszczęte przed 12 lipca 2026 można spokojnie dokończyć na starych zasadach.
Jak zapisać certyfikat w SWZ, żeby nie wpaść w pułapkę
Przejście od zasady do dokumentu wygląda prościej, niż się wydaje, pod warunkiem że zamawiający pilnuje jednego rozróżnienia. Certyfikat ma znaczenie wtedy, gdy w danym postępowaniu w ogóle żąda się podmiotowych środków dowodowych. Jeśli w trybie podstawowym zamawiający poprzestaje na oświadczeniu wstępnym i dokumentów nie żąda, certyfikat nie ma czego zastępować, więc rozbudowywanie SWZ o zapisy o zastępowaniu dokumentów mija się z celem. Wystarczy wtedy zadbać o miejsce na informację o certyfikacie w samym oświadczeniu.
Drugie rozróżnienie dotyczy zakresu. Certyfikat zastępuje podmiotowe środki dowodowe tylko w tej części, którą faktycznie obejmuje. Gdy pokrywa jedynie fragment wymaganych okoliczności, resztę wykonawca wykazuje na zasadach ogólnych, a SWZ musi tę sytuację przewidzieć, zamiast zakładać, że jeden dokument załatwia wszystko. Osobno warto sprawdzić warunek zdolności technicznej lub zawodowej, bo tam wchodzą w grę poziomy zdolności z przepisów wykonawczych, a dopóki dla danego przedmiotu zamówienia ich nie określono, zamawiający wskazuje tę okoliczność w dokumentach zamówienia i ocenia warunek po staremu.
Poniżej brzmienie klauzul, które można wprost przenieść do wzoru SWZ, dopasowując jedynie odesłania do właściwych punktów danego postępowania.
Dopuszczenie certyfikatu jako alternatywy dla podmiotowych środków dowodowych
Wykonawca może zamiast odpowiednich podmiotowych środków dowodowych, wymaganych przez zamawiającego w niniejszym postępowaniu, złożyć certyfikat wydany w ramach certyfikacji wykonawców zamówień publicznych, w zakresie, w jakim certyfikacja ta potwierdza brak podstaw wykluczenia lub spełnianie warunków udziału w postępowaniu określonych w SWZ. Certyfikat zastępuje podmiotowe środki dowodowe wyłącznie w zakresie objętym certyfikacją i przez okres, na jaki certyfikacja została udzielona. W pozostałym zakresie wykonawca składa podmiotowe środki dowodowe wymagane w [oznaczenie punktu SWZ].Certyfikat obejmujący tylko część wymaganych okoliczności
Jeżeli certyfikat obejmuje jedynie część okoliczności, których potwierdzenia zamawiający wymaga w postępowaniu, wykonawca składa certyfikat w zakresie nim objętym oraz odpowiednie podmiotowe środki dowodowe na potwierdzenie pozostałych okoliczności, zgodnie z [oznaczenie punktu SWZ dotyczącego podmiotowych środków dowodowych].Informacja w oświadczeniu wstępnym (tryb podstawowy)
Wykonawca, który zamierza posłużyć się certyfikatem wydanym w ramach certyfikacji wykonawców zamówień publicznych, wskazuje w oświadczeniu składanym wraz z ofertą dane pozwalające na identyfikację certyfikatu oraz zakres podstaw wykluczenia lub warunków udziału w postępowaniu, w odniesieniu do których będzie się nim posługiwał.Poziomy zdolności technicznej lub zawodowej (gdy poziomów nie określono)
W zakresie warunku dotyczącego zdolności technicznej lub zawodowej zamawiający informuje, że dla przedmiotu niniejszego zamówienia poziomy zdolności nie zostały określone w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ustawy o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych, wobec czego spełnianie tego warunku ocenia się na zasadach określonych w [oznaczenie punktu SWZ opisującego warunki udziału].
Dla wykonawcy certyfikat oznacza mniej papierologii przy każdej ofercie. Dla zamawiającego to nowy element do ogarnięcia w dokumentacji, ale bez paniki i bez przepisywania wszystkiego naraz.
#noweprzetargi #certyfikacjawykonawcow #zamowieniapubliczne #pzp #swz
