Na pierwszy rzut oka sprawa wydaje się prosta. Zamawiający wymaga polisy OC na 30 mln zł, wykonawca ma 25 mln zł. Składa ofertę, czeka na rozstrzygnięcie, a gdy okaże się najkorzystniejsza i przyjdzie wezwanie do złożenia dokumentów – dzwoni do ubezpieczyciela i podwyższa sumę gwarancyjną. Logiczne, praktyczne i oszczędne. Problem w tym, że całkowicie niezgodne z prawem.
Ustawa Prawo zamówień publicznych jest w tej kwestii bezlitosna. Artykuł 125 ust. 3 stanowi wprost, że oświadczenie wstępne – składane razem z ofertą – potwierdza spełnianie warunków udziału „na dzień składania ofert”. Nie „na dzień wezwania do złożenia dokumentów”, nie „przed podpisaniem umowy”, ale właśnie na dzień składania ofert. Wykonawca, który składa takie oświadczenie nie spełniając faktycznie warunku, po prostu oświadcza nieprawdę.
Wielu wykonawców wpada w pułapkę błędnej interpretacji przepisów. Artykuł 126 mówi o dokumentach „aktualnych na dzień złożenia” i wydaje się, że daje furtkę – skoro dokument ma być aktualny na dzień złożenia zamawiającemu, to może wystarczy mieć odpowiednią polisę w momencie odpowiadania na wezwanie? Nic bardziej mylnego. Krajowa Izba Odwoławcza wielokrotnie wyjaśniała, że „aktualność” odnosi się do daty wystawienia dokumentu, a nie do momentu spełnienia warunku. Polisa może być wystawiona później, ale musi potwierdzać stan istniejący już w dniu składania ofert.
Jedno z najbardziej pouczających orzeczeń w tej sprawie zapadło w grudniu 2021 roku. Wykonawca złożył ofertę 13 lipca, ale przedłożył polisę z okresem ubezpieczenia rozpoczynającym się od 14 lipca – czyli od dnia następnego. Próbował ratować sytuację aneksem zmieniającym wstecznie datę początkową ochrony. Izba nie dała się przekonać. Stwierdziła jasno, że aneks uzyskany ponad trzy miesiące po terminie składania ofert tylko potwierdza, iż wykonawca w dniu składania ofert warunku nie spełniał. Oferta została odrzucona.
Trzeba zrozumieć fundamentalną różnicę między spełnianiem warunku a wykazaniem jego spełnienia. Spełnianie to stan faktyczny – wykonawca albo ma polisę na wymaganą kwotę, albo jej nie ma. Wykazanie to czynność formalna – złożenie dokumentu potwierdzającego ten stan. Dokument może być wystawiony po terminie składania ofert, ale jego treść musi dowodzić, że ochrona ubezpieczeniowa na wymaganym poziomie istniała już wcześniej.
Procedura uzupełnienia dokumentów z artykułu 128 też nie pomoże. Służy ona naprawieniu braków formalnych – sytuacji, gdy wykonawca spełniał warunek, ale złożył niekompletny dokument albo dokument zawierający błędy. Nie można jej wykorzystać do „uzupełnienia” warunku, którego się nie spełniało. To nie jest luka w przepisach do wykorzystania, lecz świadome działanie ustawodawcy.
Warto też wiedzieć, po co w ogóle zamawiający wymaga polisy OC jako warunku udziału. Celem nie jest zabezpieczenie konkretnego kontraktu – od tego służy ubezpieczenie realizacji umowy wymagane przy jej podpisaniu. Polisa OC na etapie postępowania ma potwierdzić wiarygodność ekonomiczną wykonawcy – jego zdolność do bycia ubezpieczonym i możliwość opłacenia składki na określonym poziomie. To informacja o kondycji finansowej firmy, nie polisa na wypadek szkody przy realizacji zamówienia.
Co więc powinien zrobić wykonawca, który ma polisę poniżej wymaganego progu? Odpowiedź jest tylko jedna – podwyższyć sumę gwarancyjną przed terminem składania ofert. Nie po, nie w trakcie, nie „jak będzie trzeba”. Przed. Jeśli z jakichkolwiek powodów nie jest to możliwe – ubezpieczyciel odmawia, składka jest zbyt wysoka, procedura trwa zbyt długo – wykonawca powinien powstrzymać się od udziału w postępowaniu. Złożenie oferty bez spełnienia warunku to prosta droga do odrzucenia i strata czasu wszystkich stron.
Orzecznictwo KIO w tej kwestii jest jednolite i ugruntowane od lat. Wyroki z 2021, 2022 i 2023 roku powtarzają tę samą tezę – warunki udziału muszą być spełniane nieprzerwanie od dnia składania ofert do zawarcia umowy. Żadne sztuczki z aneksami, żadne wsteczne zmiany dat, żadne „uzupełnienia” po fakcie nie zmienią prostego faktu: albo w dniu składania ofert masz polisę na wymaganą kwotę, albo Twoja oferta zostanie odrzucona.
Zanim więc klikniesz „złóż ofertę”, sprawdź swoją polisę. Jeśli brakuje kilku milionów do progu – zadzwoń do ubezpieczyciela. Ale zadzwoń teraz, nie po wygranej.
#noweprzetargi #zamówieniapubliczne #polisaoc #przetargi #kio
