Instytucja wstępnego ogłoszenia informacyjnego pozwala zamawiającemu skrócić termin składania ofert bez konieczności wykazywania pilnej potrzeby udzielenia zamówienia. Wystarczy, że z odpowiednim wyprzedzeniem poinformuje rynek o planowanym postępowaniu. W zamian uzyskuje prawo do wyznaczenia terminu krótszego niż standardowe 35 dni – minimalnie 15 dni od przekazania ogłoszenia o zamówieniu do Urzędu Publikacji Unii Europejskiej.
Mechanizm wydaje się przejrzysty. Zamawiający planuje z wyprzedzeniem, wykonawcy mają czas na przygotowanie się do postępowania, a samo postępowanie może przebiegać sprawniej. Tyle teorii. W praktyce pojawia się komplikacja, która na pierwszy rzut oka nie jest widoczna.
Ustawa określa terminy na składanie wniosków o wyjaśnienie treści specyfikacji warunków zamówienia. W standardowym trybie wykonawca może złożyć taki wniosek nie później niż 14 dni przed upływem terminu składania ofert, a zamawiający ma obowiązek udzielić odpowiedzi nie później niż 6 dni przed tym terminem. Przy pilnej potrzebie udzielenia zamówienia terminy ulegają skróceniu – odpowiednio do 7 i 4 dni. Przepis art. 135 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych wskazuje wprost na przypadek pilnej potrzeby jako jedyną przesłankę stosowania krótszych terminów.
I tu właśnie powstaje problem. Zamawiający, który skrócił termin składania ofert do 15 dni na podstawie wstępnego ogłoszenia informacyjnego, nie działa w warunkach pilnej potrzeby. Formalnie rzecz biorąc, powinien więc stosować standardowe terminy na wyjaśnienia – 14 dni na wniosek wykonawcy, 6 dni na własną odpowiedź.
Przeprowadźmy proste obliczenie. Piętnaście dni minus czternaście dni równa się jeden dzień. Wykonawca miałby zatem jedną dobę od momentu publikacji ogłoszenia na zapoznanie się ze specyfikacją, analizę dokumentacji technicznej, identyfikację wątpliwości i sformułowanie wniosku o wyjaśnienie. W przypadku skomplikowanych zamówień, obejmujących szczegółowe wymagania techniczne czy rozbudowane projekty, jest to warunek niemożliwy do spełnienia.
Literalna wykładnia przepisu prowadzi więc do rezultatu, którego ustawodawca z pewnością nie zamierzał osiągnąć – faktycznego pozbawienia wykonawców prawa do zadawania pytań w postępowaniach ze skróconym terminem na podstawie wstępnego ogłoszenia. Instytucja wyjaśnień SWZ, mająca służyć zapewnieniu przejrzystości postępowania i równego traktowania wykonawców, stałaby się w tych przypadkach martwa.
Urząd Zamówień Publicznych dostrzegł tę niespójność i zajął stanowisko w oficjalnej interpretacji. Zgodnie z wykładnią UZP, przy skróconym terminie składania ofert wynikającym z wcześniejszej publikacji wstępnego ogłoszenia informacyjnego należy stosować krótsze terminy na wyjaśnienia – te same, które obowiązują w przypadku pilnej potrzeby udzielenia zamówienia. Wykonawca może zatem złożyć wniosek do 7 dni przed terminem składania ofert, a zamawiający powinien udzielić odpowiedzi nie później niż 4 dni przed tym terminem.
Uzasadnienie tej interpretacji opiera się na analizie funkcjonalnej przepisów. Zarówno pilna potrzeba udzielenia zamówienia, jak i wcześniejsza publikacja wstępnego ogłoszenia informacyjnego prowadzą do identycznego skutku proceduralnego – możliwości wyznaczenia minimalnego 15-dniowego terminu składania ofert. Skoro ustawodawca przewidział dostosowanie terminów na wyjaśnienia SWZ do jednego z tych przypadków, racjonalne jest przyjęcie, że analogiczne rozwiązanie powinno obowiązywać również w drugim. Brak takiego dostosowania stawiałby wykonawców w postępowaniach ze wstępnym ogłoszeniem w sytuacji obiektywnie gorszej niż wykonawców w postępowaniach prowadzonych z pilnej potrzeby – co nie znajduje żadnego uzasadnienia w celach regulacji.
Mamy tu zatem do czynienia z luką legislacyjną, którą UZP wypełnia w drodze wykładni celowościowej. Redakcja art. 135 ust. 2 ustawy nie uwzględnia scenariusza skrócenia terminu na podstawie wstępnego ogłoszenia, choć logika systemu wyraźnie tego wymaga.
Dla zamawiającego stosującego skrócony termin na podstawie wcześniej opublikowanego wstępnego ogłoszenia informacyjnego wniosek jest jednoznaczny. Należy przyjąć krótsze terminy na wyjaśnienia SWZ – 7 dni na wniosek wykonawcy, 4 dni na odpowiedź. Stosowanie terminów standardowych przy 15-dniowym terminie składania ofert mogłoby zostać zakwalifikowane jako działanie ograniczające konkurencję i naruszające zasadę przejrzystości postępowania.
Warto jednocześnie pamiętać o warunkach, których spełnienie jest niezbędne do skorzystania z uprawnienia do skrócenia terminu. Wstępne ogłoszenie informacyjne musi zostać przekazane do publikacji co najmniej 35 dni przed przekazaniem ogłoszenia o zamówieniu, jednak nie wcześniej niż 12 miesięcy przed tą datą. Treść ogłoszenia powinna obejmować wszystkie informacje wymagane dla ogłoszenia o zamówieniu – w zakresie, w jakim były one dostępne w chwili publikacji wstępnego ogłoszenia. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków pozbawia zamawiającego możliwości powołania się na tę podstawę skrócenia terminu.
Przepis w swoim literalnym brzmieniu nie obejmuje wszystkich sytuacji, w których powinien mieć zastosowanie. Interpretacja UZP przywraca spójność systemową i zapewnia, że instytucja wyjaśnień SWZ zachowuje swoją funkcję również w postępowaniach ze skróconym terminem składania ofert. To jeden z tych przypadków, w których wykładnia celowościowa okazuje się niezbędna do prawidłowego stosowania prawa.
#noweprzetargi #zamówieniapubliczne #terminypzp #swz #wyjaśnienia
